“KỸ NĂNG
Ứng phó bắt nạt học đường"

Tài liệu được sử dụng
tập huấn cho học sinh
khối 8

BẠN
Thấy gì?
Nghĩ gì?

• “ Càng dấu kín, ngậm ngùi cam chịu càng làm
cho các em không những đau đớn về mặt thể
xác, mà còn gây tổn thương nặng nề về mặt
tâm lý, ảnh hưởng đến nhân cách sau này của
trẻ…”
Ai sẽ là người giúp các em???
Và…
“Nếu TA là NGƯỜI BẮT NẠT thì NÊN LÀM GÌ?
Nếu TA là NGƯỜI BỊ BẮT NẠT thì PHẢI LÀM SAO?
Chúng ta – là học sinh sẽ làm gì để ngăn chặn BẮT
NẠT TRONG TRƯỜNG HỌC?

Nội dung

+ Bắt nạt và kỹ năng ứng phó
+ Rèn luyện bản thân để tránh
việc bắt nạt xảy ra: kỹ năng lắng
nghe và phản hồi tích cực, nhận
biết và quản lý cảm xúc bản
thân.

THẾ NÀO LÀ
BẮT NẠT TRƯỜNG HỌC?

• Xem phim

Thảo luận nhóm
Học sinh thảo luận trong nhóm nhỏ và trình
bày kết quả thảo luận sau khi xem phim.
• Câu hỏi thảo luận:
1. Thế nào là bắt nạt trong trường học?
2. Xác định vai trò của các nhân vật trong phim.
Thời gian: 5 phút

Bắt nạt trong TRƯỜNG HỌC
là sự ngược đãi có chủ ý và có hệ thống về
tâm lý và/hoặc thể xác bởi một học sinh
hoặc một nhóm học sinh đối với một hoặc
một nhóm học sinh khác, những em không
(còn) có khả năng tự bảo vệ mình (được
nữa).

Các đối tượng liên quan đến bắt
nạt
Người bắt nạt
Nạn nhân
Nhân chứng
Đồng phạm

CHÂN DUNG

Làm việc nhóm
• Mỗi nhóm vẽ một chân dung có mô
tả bằng từ ngữ đơn giản.
– Nhóm
– Nhóm
– Nhóm
– Nhóm

1: Kẻ bắt nạt
2: Nạn nhân
3: Đồng phạm
4: Nhân chứng
Thời gian: 5 phút

Kẻ bắt nạt

Nạn nhân

Đồng phạm
• Đi theo kẻ bắt nạt để
bắt nạt người khác
• Thường là người nhút
nhác, không dám
chống lại vì sợ bị bắt
nạt
• Thích a dua
• Thích thể hiện sức
mạnh của mình để cải
thiện vị thế trong nhóm

Nhân chứng
– Đứng là làm chứng về hành vi bắt nạt của kẻ
bắt nạt mà không sợ bị trả thù
– Người chứng kiến quá trình bắt nạt nhưng im
lặng không lên tiếng can thiệp vì muốn mình
được an toàn. Thường cho rằng do nạn nhân
đáng bị bắt nạt, đổ lỗi cho nạn nhân.
– Rất có xu hướng chuyển sang làm đồng phạm
nếu nhân chứng không can thiệp.

Làm sao nhận biết nạn
nhân?

Bài tập cá nhân
• Mỗi em ghi 1 dấu hiệu nhận biết nạn
nhân (người bị bắt nạt)
• Sau đó chuyền theo vòng tròn và nhớ
thông tin
• Trả lời các đặc điểm mình nhớ được

Đặc
điểm
nạn
nhân

• Thay đổi những thói quen thường
ngày
• Không muốn hoặc sợ đến trường
• Trở nên lo âu lãnh đạm hoặc thơ
thẩn một mình
• Bắt đầu nói lắp
• Tự tử hoặc dọa tự tử hay bỏ trốn
• Khóc khi ngũ hay gặp ác mộng
• Cảm thấy không khỏe vào buổi
sáng
• Bắt đầu có kết quả học tập xấu đi

Đặc
điểm
nạn
nhân

• Về nhà với quần áo và sách
vỡ bị rách
• Mất đồ đạc
• Hỏi xin tiền hoặc bắt đầu ăn
cắp tiền để đưa cho kẻ bắt
nạt
• Không giải thích về những
vết trầy xước hay bầm tím
• Rất đói khi về nhà (tiền bạc
hay đồ ăn bị lấy mất)

Đặc
điểm
nạn
nhân

• Trở nên hung hăng, đập phá
hoặc không kìm chế được
thái độ, hành vi
• Bắt nạt những đứa trẻ khác
hoặc anh chị em trong nhà
• Bỏ ăn
• Sợ hãi khi nói sai
• Đưa ra những lý do không
rõ ràng cho những vấn đề
vừa nêu trên

Các kiểu bắt nạt

Theo em có những kiểu bắt nạt nào?

Bài tập nhóm
• Đánh dấu x vào ô trong phiếu bài tập
về các kiểu bắt nạt
• Thời gian: 5 phút

Có 3 kiểu cơ bản
Lời nói
Thể chất
Tâm lý

NGUYÊN NHÂN – HẬU QUẢ

BẮT NẠT

VẼ CÂY VẤN ĐỀ

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Bài tập nhóm
• Mỗi nhóm nhận 1 tình huống và giải
quyết
• Yêu cầu: khi giải quyết hướng đến 2
đối tượng sau:
– Bạn bắt nạt
– Bạn bị bắt nạt
– Thời gian: 10 phút

Bài học
• Có nhiều cách để giải quyết vấn đề, học cách
tránh đổ lỗi mà tập trung giải quyết vấn đề.
Một số lưu ý:
• - Ta không nên xa lánh bạn bắt nạt, tạo môi trường
thân thiện để bạn thay đổi hành vi của mình.
• - Luôn bảo vệ và kịp thời thông báo với thầy cô, gia
đình của bạn bị bắt nạt để kịp thời giải quyết để
tránh những hậu quả không mong muốn.
• - Sẵn sàng giúp đỡ bạn mình và học cách để đảm
bảo an toàn cho bản thân.
• - Không a dua hùa theo bắt nạt các bạn vì hành vi
này không được chấp nhận.

• Bằng cách nào để bắt nạt không xảy ra?

LÀM CHỦ BẢN THÂN

Rèn luyện
Lắng nghe và phản hồi tích cực
Nhận biết và quản lý cảm xúc

KỸ NĂNG LẮNG NGHE VÀ
PHẢN HỒI TÍCH CỰC
MỤC TIÊU:
• Trình bày được thế nào là lắng nghe,
phân biệt được nghe và lắng nghe,
lợi ích của việc lắng nghe, những
điều nên và không nên khi lắng nghe.
• Thực hành kỹ năng lắng nghe tích
cực và phản hồi tích cực để ứng phó
bắt nạt trường học

Thế nào là LẮNG NGHE?
• Trò chơi “Ếch ộp”

Lắng nghe là gì?
• Thảo luận nhóm nhỏ
• Đại diện trình bày

Phân biệt Nghe và Lắng
nghe
• Nghe: là thụ động; là không chú ý;
là không cố gắng hiểu. Nghe là quá
trình sóng âm đập vào màng nhĩ và
chuyển lên não. Đó là quá trình tự
nhiên từ khi sinh ra.
• Lắng nghe: là chủ động, là tập
trung chú ý, là cố gắng hiểu ý nghĩa.

Thảo luận nhóm
• Vẽ các bộ phận sử dụng
để lắng nghe
• Thời gian: 5 phút
• Trình bày

Bài học
Khi lắng nghe phải sử dụng các giác quan như:
• Tai: nghe
• Mắt: quan sát
• Não: sàng lọc/xử lý
• Miệng: phản hồi đang nghe để hỏi lại khi
không hiểu, không biết
• Tâm: để lắng nghe tốt phải lắng tâm, nghe
bằng trái tim, sự đồng cảm
• Chân: chủ động đi đến với người đang nói, đi
đến hoàn cảnh của họ

Nguyên tắc lắng nghe tích
cực
• Sắm vai cùng 1 học sinh

Điều không nên
•
•
•
•
•
•

Thúc giục người nói.
Tranh cãi.
Ngắt lời.
Làm việc riêng.
Chỉ trích khi chưa hiểu rõ.
Vội vàng kết luận.

Bài học
Nên:
• Mắt nhìn hướng về người nói.
• Đảm bảo khoảng cách đủ để nghe
giữa người nói và người nghe.
• Bày tỏ mối quan tâm, đồng cảm
bằng cách thỉnh thoảng gật đầu.
• Yêu cầu người nói làm rõ ý kiến khi
cần thiết.

Phản hồi tích cực

Bài tập
• Một em trong 1 cặp sẽ nhận bí mật 1
tờ giấy trên đó ghi 1 câu nói, người
còn lại sẽ phản hồi lại theo cách của
riêng mình (qua câu hỏi : khi bạn nói
một câu như vậy, em sẽ nói gì và
phản ứng như thế nào), sau đó nhận
xét.

Bài
học

• Thận trọng cân nhắc khi
phản hồi để tránh phản hồi
sai và phải rơi vào hoàn
cảnh lúng túng hoặc khiến
người khác khó chịu.
• Luôn ở vị trí trung lập:
Không chê bai, không xét
đoán, hoặc tâng bốc quá
đáng

• Phản hồi với thông tin cụ thể, ngắn
gọn, rõ ràng và đúng lúc.
• Sử dụng các từ và cụm từ mang tính
giải định như "phải chăng", "dường
như", "có phải là" thay vì đưa ra
những câu phản hồi mang tính xác
quyết và chủ quan.

Bài học

• Tập nói ra những điều dễ nghe để người
khác nghe và có cảm tình.
• tập lắng nghe bạn một cách tích cực bằng
cách đặt mình vào vị trí/ hoàn cảnh của
bạn

HÃY KHEN NGỢI - ĐỪNG CHÊ
BAI

Luôn tìm ra những mặt
mạnh/mặt tích cực của bản
thân và của người khác!

NHẬN BIẾT
VÀ QUẢN LÝ CẢM XÚ

MỤC TIÊU
- Học sinh trình bày được thế nào là cảm xúc.
- Học sinh trình bày được ý nghĩa của cảm
xúc tiêu cực
- Thực hành quản lý cảm xúc trong trường
hợp có nguy cơ dẫn đến bắt nạt trong
trường học